ლიფტის ინსპექტირება, პასპორტი და მესაკუთრის ვალდებულებები

სავალდებულოა თუ არა ლიფტის ინსპექტირება საქართველოში?

დიახ. პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მიხედვით, ლიფტი და ესკალატორი მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტებია და პერიოდულ ტექნიკურ ინსპექტირებას ექვემდებარება. ზედამხედველობას სსიპ ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო ახორციელებს, ინსპექტირების ჩატარებაზე კი ლიფტის მფლობელია პასუხისმგებელი.

„ლიფტების უსაფრთხო ექსპლუატაციის შესახებ“ ტექნიკური რეგლამენტი (საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 31 დეკემბრის №446 დადგენილება) პირდაპირ ადგენს: ლიფტის მფლობელმა უნდა უზრუნველყოს პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ჩატარება კანონმდებლობით დადგენილი წესით. რეგლამენტი ვრცელდება მუდმივად დამონტაჟებულ, 180 კგ და მეტი ტვირთამწეობის ლიფტებზე. ის არ ვრცელდება, მათ შორის, იმ ლიფტებზე, რომელთა სიჩქარე 0,15 მ/წმ-ს არ აღემატება, სამშენებლო სამუშაოებისთვის გამოყენებულ ლიფტებსა და კბილანა-ლარტყულ ლიფტებზე.

რა პერიოდულობით უნდა შემოწმდეს ლიფტი?

ლიფტის გეგმური ტექნიკური ინსპექტირება ყოველ მესამე წელს ტარდება. საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 10 ივლისის №173 დადგენილება (2015 წლის ცვლილებით) ლიფტსა და ესკალატორს III რისკის კატეგორიას მიაკუთვნებს სამწლიანი ვადით, რომელიც ბოლო ინსპექტირებიდან აითვლება. ამ ვადებს შორის შეიძლება არაგეგმური ინსპექტირებაც დაინიშნოს.

• საფუძვლიანი ეჭვი — შეტყობინება შესაძლო საფრთხის შესახებ ან დასაბუთებული ეჭვი ლიფტის მდგომარეობაზე.
• ავარია — ავარია ლიფტზე ან უბედური შემთხვევა, რომელსაც ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება ან სიკვდილი მოჰყვა.
• ფორსმაჟორი — მაგალითად, მოვლენა, რომელიც შესაძლოა შენობას ან დანადგარს დაზიანებოდა.

გარდა ამისა, უსაფრთხო ექსპლუატაციის რეგლამენტი ლიფტის საიმედოობის დასადგენად ყოველწლიურ სტატიკურ და დინამიკურ გამოცდებს მოითხოვს — დამამზადებლის ტექნიკური დოკუმენტაციის, ან, თუ ის მეთოდიკას არ შეიცავს, სტანდარტის მიხედვით. ინსპექტირებებს შორის ლიფტს კვალიფიციური მომსახურე კომპანია უნდა უვლიდეს: ინსპექტირება ამ მუშაობის შედეგს ამოწმებს და მას ვერ ჩაანაცვლებს.

ვინ ატარებს ლიფტის ტექნიკურ ინსპექტირებას?

ადგილზე შემოწმებას საქართველოს კანონმდებლობით აკრედიტებული ინსპექტირების ორგანო ატარებს. ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო ინსპექტირებას თავად მხოლოდ იმ სფეროში ახორციელებს, სადაც ინსპექტირების ორგანო არ არსებობს. OECD-ისა და ევროკავშირის ქვეყნებში აკრედიტებულ ორგანოებსაც შეუძლიათ ინსპექტირება, თუ აკრედიტაციის ეროვნულ ორგანოში დარეგისტრირდებიან.

თუ ლიფტი მოთხოვნებს სრულად აკმაყოფილებს, ინსპექტირების ორგანო გასცემს ინსპექტირების სერტიფიკატს და მის ასლს 5 დღეში უგზავნის სააგენტოს. ინსპექტირების ოქმი მფლობელს შემოწმებიდან 1 დღის ვადაში გადაეცემა, ხოლო მფლობელი სააგენტოს ინსპექტირებისა და მისი შედეგების შესახებ ინფორმაციას 5 სამუშაო დღეში წარუდგენს. თქვენი მომსახურე კომპანია, მათ შორის WestLift, ინსპექტორი არ არის — ინსპექტირება განზრახ დამოუკიდებელია.

რა ხდება, თუ ინსპექტირებამ დარღვევა გამოავლინა?

ყოველი შეუსაბამობა ინსპექტირების ოქმში არაარსებით, არსებით ან კრიტიკულ შეუსაბამობად აღინიშნება. არაარსებითი რეესტრში ფიქსირდება; არსებითს ჯარიმა და გამოსწორების ვადა მოჰყვება; კრიტიკულმა კი შეიძლება ლიფტის ექსპლუატაციის სრული ან ნაწილობრივი შეჩერება გამოიწვიოს, სანამ ინსპექტირების ორგანო გამოსწორებას არ დაადასტურებს.

• არაარსებითი — სააგენტო იღებს ცნობად და აკეთებს ჩანაწერს ობიექტების რეესტრში.
• არსებითი — მფლობელი ჯარიმდება და ეძლევა გონივრული ვადა გამოსასწორებლად; სააგენტო ვადის დაცვას აკონტროლებს.
• კრიტიკული — სააგენტოს შეუძლია ლიფტის ექსპლუატაციის სრული ან ნაწილობრივი შეჩერება; ლიფტი ექსპლუატაციას გამოსწორების დადასტურების შემდეგ უბრუნდება.
• ინსპექტირების ჩაუტარებლობა — მფლობელი ჯარიმდება და ეძლევა ვადა ინსპექტირებისთვის; განმეორებით ჩაუტარებლობისას ჯარიმა ორმაგდება.

რეგლამენტი კონკრეტულად განსაზღვრავს, რომელი დეფექტი რომელ კატეგორიას მიეკუთვნება. კრიტიკულია, მაგალითად, როცა კაბინა მოძრაობს დაუხურავი ან ჩაუკეტავი სართულის კარით, როცა მუხრუჭი ტვირთს საიმედოდ ვერ აკავებს, ან საპირწონესთან დაკავშირებული რისკი. არსებითია, მაგალითად, ბაგირების დასაშვებ ნორმაზე მეტი დეფექტი, სიჩქარის შემზღუდველის გაუმართაობა, გადატვირთული კაბინის დაძვრა, თავისუფალი ვარდნისგან დამცავი მოწყობილობის გაუმართაობა და ჩარჩენილი მგზავრების ევაკუაციის საშუალებების არარსებობა.

რა არის ლიფტის პასპორტი და რა ვქნათ, თუ ის არ გვაქვს?

ყოველდღიურ მეტყველებაში „ლიფტის პასპორტი“ ლიფტის ტექნიკურ დოკუმენტაციას ნიშნავს. კანონმდებლობით ლიფტს თან უნდა ახლდეს დამამზადებლის მიერ შედგენილი ტექნიკური დოკუმენტაცია: ექსპლუატაციის ინსტრუქცია, ინფორმაცია რეგულირების, მომსახურებისა და შეკეთების შესახებ, ელექტრული და კინემატიკური სქემები და სამაშველო და ავარიულ სიტუაციებში მოქმედების ინსტრუქციები.

თუ ექსპლუატაციაში მყოფ ლიფტს ტექნიკური დოკუმენტაცია არ აქვს, რაც ძველ ლიფტებში ხშირია, ის სტანდარტის მოთხოვნების შესაბამისად უნდა აღდგეს. თავად ლიფტზე მკაფიოდ და გაუცვეთლად უნდა იყოს დატანილი მწარმოებლის დასახელება და მისამართი, სერია და ტიპი, სერიული ნომერი და დამზადების წელი. ლიფტზე ჩატარებული სარემონტო სამუშაოებიც უნდა აღირიცხოს. ტექნიკური დოკუმენტაცია, ბოლო ინსპექტირების სერტიფიკატი და მომსახურების ჩანაწერები ერთად შეინახეთ — ინსპექტორი მათ აუცილებლად მოითხოვს.

საჭიროა თუ არა ლიფტის რეგისტრაცია?

დიახ. ლიფტი ექსპლუატაციაში გაშვებამდე უნდა დარეგისტრირდეს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტების უწყებრივ რეესტრში, საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 31 ივლისის №317 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მიხედვით. სწორედ ამ რეესტრში აღრიცხავს სააგენტო ინსპექტირებისას გამოვლენილ შეუსაბამობებს.

რა ვალდებულებები აქვს ლიფტის მესაკუთრეს?

მფლობელმა ლიფტი უსაფრთხო და მოთხოვნებთან შესაბამის მდგომარეობაში უნდა შეინარჩუნოს: შეაფასოს საფრთხეები, უზრუნველყოს კვალიფიციური მომსახურება, დენის გათიშვისას ან გაუმართაობისას ჩარჩენილი მგზავრების დროული განთავისუფლება, მომხმარებლებისთვის ინსტრუქციის ხელმისაწვდომობა, ტექნიკური დოკუმენტაციის შენახვა და პერიოდული ინსპექტირება.

• საფრთხეების შეფასება — ლიფტთან დაკავშირებული ყველა საფრთხის შეფასება და საჭირო ზომების მიღება.
• კვალიფიციური მომსახურება — ლიფტს შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე მომსახურე პირი უნდა უვლიდეს.
• მგზავრების განთავისუფლება — დენის გათიშვისა და გაუმართაობისას ჩარჩენილი მგზავრების სწრაფი გამოყვანის ორგანიზება. იხილეთ რა ვქნათ, თუ ლიფტი გაიჭედა.
• ინსტრუქცია მომხმარებლებისთვის — ლიფტით სარგებლობის ინსტრუქცია მგზავრებისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს.
• რემონტი — მხოლოდ ტექნიკური დოკუმენტაციის შესაბამისი კომპონენტებით, ყოველი რემონტის აღრიცხვით.
• შენობის კონსტრუქცია — დაუშვებელია შახტის სამშენებლო ნაწილის მზიდუნარიანობის შემცირება.
• ინსპექტირება და დოკუმენტები — პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირება დროულად და ტექნიკური დოკუმენტაცია ლიფტთან ერთად.

ვინ ასრულებს მესაკუთრის როლს, შენობაზეა დამოკიდებული. პრაქტიკაში ხშირად ეს დეველოპერია საერთო ფართების გადაცემამდე, შემდეგ კი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ან მაცხოვრებლების სახელით მოქმედი მმართველი კომპანია; სასტუმროში, ბიზნესცენტრსა თუ საავადმყოფოში — ობიექტის მმართველი კომპანია. ნებისმიერ შემთხვევაში, მას ხელმოწერილი მომსახურების ხელშეკრულება და ლიფტზე პასუხისმგებელი კონკრეტული პირი უნდა ჰყავდეს.

როგორ გეხმარებათ WestLift მოთხოვნების დაცვაში?

WestLift ლიფტებს მომსახურების ხელშეკრულებით უვლის და ინსპექტირებისთვის ამზადებს. ჩვენი პაკეტები მოიცავს პროფილაქტიკურ ვიზიტებს ყოველთვიურად (Base Care), თვეში ორჯერ (Business Support) ან ყოველკვირეულად (Industrial Premium) და 24/7 რეაგირებას გაუმართაობასა და კაბინაში ადამიანის ჩარჩენაზე. სტანდარტული ხელშეკრულება 12 თვით იდება.

ინსპექტირებამდე ვამოწმებთ უსაფრთხოების იმ კრიტიკულ კვანძებს, რომლებსაც ინსპექტორი შეამოწმებს, ვასწორებთ აღმოჩენილ ხარვეზებს და ვათვალიერებთ თქვენს ხელთ არსებულ დოკუმენტებს, რომ იცოდეთ, რა აკლია. თუ ძველი ლიფტი ცვეთის გამო ვერ აკმაყოფილებს მოთხოვნებს, მოგიმზადებთ შეკეთების ან მოდერნიზაციის შეთავაზებას. იხილეთ მომსახურების პაკეტები და ტექნიკური მომსახურება.